Zwiedzanie kościoła dla grup
jest możliwe po uprzednim skontaktowaniu się z kancelarią parafialną.

13 kwietnia 1884 r., w kościele parafialnym p.w. św. Mikołaja w Krakowie, ochrzczona została Emilia Kaczorowska, córka Marii i Feliksa Kaczorowskich, urodzona 26 marca tegoż roku. Wydarzenie to pozostałoby dla nas jednym z tak licznych dla naszej, jak też każdej innej parafii, gdyby nie to, że syn ochrzczonej tutaj Emilii Kaczorowskiej, Karol Józef Wojtyła to późniejszy papież, a obecnie święty Jan Paweł II. Emilia, po ukończeniu przyklasztornej Szkoły Sióstr Miłości Bożej, wyszła w 1906 r. za mąż, za Karola Wojtyłę. Małżeństwo doczekało się trójki dzieci: Edmunda, ur. 1906 r., cenionego lekarza działającego w Bielsku, który zmarł jednak przedwcześnie w 1932 r. podczas epidemii szkarlatyny; Olgę, która zmarła przy porodzie i Karola Józefa, ur. 18 maja 1912 r. w Wadowicach. Emilia, będąc słabego zdrowia, zmarła 13 kwietnia 1929 r. na zapalenie mięśnia sercowego i nerek. Pochowana została na cmentarzu parafialnym w Wadowicach, skąd następnie przeniesiono jej prochy do rodzinnego grobowca Wojtyłów na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Karol Wojtyła, po ukończeniu Seminarium Duchownego w Krakowie, przyjął święcenia kapłańskie w 1946 r., a tuż po nich został skierowany na dalsze studia teologiczne do Rzymu. Po powrocie pracował jako wykładowca. Już w 1958 r. mianowano go biskupem, a w 1964 r. metropolitą krakowskim. Trzy lata później przyjął biret kardynalski. 16 października 1978 r. wybrano go na papieża. Urząd swój sprawował aż do śmierci 2 kwietnia 205 r. Beatyfikowany w 2011 r., a następnie kanonizowany 27 kwietnia 2014 r. w Rymie.

Parafia św. Mikołaja może się poszczycić krzyżem ołtarzowym, przy którym papież Jan Paweł II i papież Benedykt XVI odprawiali Msze Święte podczas swych wizyt w Krakowie. Nasz krzyż, znajdujący się na co dzień przy ołtarzu głównym kościoła św. Mikołaja, towarzyszył Mszy św. odprawionej przez papieża Jana Pawła II na krakowskich Błoniach 8 czerwca 1997 r., podczas której papież dokonał aktu kanonizacji bł. Królowej Jadwigi. Po raz drugi ten sam krzyż stanął przy ołtarzu papieskim w Krakowie 28 maja 2006 r., podczas Mszy św. sprawowanej przez Ojca Świętego Benedykta XVI, w ramach jego podróży apostolskiej do Polski. O wydarzeniach tych informują pamiątkowe tabliczki, przymocowane z tyłu pionowej belki krzyża.

Kościół św. Mikołaja w Krakowie to jeden z najstarszych kościołów na tym terenie. Już w XI w. wzmiankowany był jako drewniana kaplica, a od XII w. jako murowany kościół. Opiekę sprawowali nad nim benedyktyni tynieccy, którzy w 1456 r. oddali kościół wraz z uposażeniem Uniwersytetowi Krakowskiemu. Ze względu na swe położenie poza murami miasta kościół św. Mikołaja wielokrotnie ulegał zniszczeniom, bądź od żywiołu, bądź od działań wojennych. Płonął w 1376 i 1527 r. a w 1652 r. został uszkodzony wylewami Wisły. Największych zniszczeń doznał jednak w czasie potopu szwedzkiego (1655-1656), kiedy to został niemal doszczętnie zburzony. Podjęto się jego odbudowy w stylu już barokowym i konsekrowano w 1682 r. Kolejne wielkie szkody materialne poczyniły działania wojenne w 1768 r. w czasie konfederacji barskiej, kiedy to nie tylko ograbiono i zdewastowano kościół ale i spalono plebanię, szkołę i wikarówkę. Świątynię odnowiono ponownie ok. 1783 r. XII-wieczny romański kościół był niewielką kamienną budowlą, składającą się z kwadratowej nawy i takiejż kruchty. Relikt tej pierwszej murowanej świątyni przetrwał jako część północnej ściany nawy (wys. 3,35 m) i jest obecnie eksponowany w kaplicy MB Bolesnej. Na przełomie wieków XIII i XIV dokonano rozbudowy kościoła, przedłużając prezbiterium, a od północy dostawiając niemal kwadratową zakrystię (dziś kaplica MB Bolesnej). Wnętrze nakryto sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. W latach 1320-1350 dostawiono od zachodu korpus z narożnymi przyporami, a już istniejącą, starszą część przekształcono w prezbiterium, które zakończono wielobocznie i opięto przyporami w następnych latach. W drugiej połowie XVI w. wybudowano nową zakrystię, przylegającą do starej, ale większą od niej. W wieku następnym wydłużono korpus nawy o jedno przęsło i dostawiono od północy nawę boczną. Odbudowa po zniszczeniach potopu szwedzkiego wykorzystała stare fundamenty, ale mury obniżono do wysokości 2 m. Wzniesiono świątynię barokową ze sklepieniami kolebkowymi. Ostatni etap rozbudowy przypadł na lata 1906-1907. Wtedy to do korpusu dostawiono nawę południową.
Kościół św. Mikołaja w Krakowie to, w obecnym kształcie, barokowa trójnawowa i trójprzęsłowa bazylika z wydłużonym czteroprzęsłowym prezbiterium. Od północy przylega do prezbiterium kaplica Matki Bożej Bolesnej, która pierwotnie pełniła rolę skarbca i zakrystii. Od strony południowej kruchta i zakrystia. Nawa główna, prezbiterium i zakrystia nakryte są sklepieniami kolebkowymi na gurtach, zaś nawy boczne i kruchta sklepieniami krzyżowymi. Główne wejście, z barokowym kamiennym portalem z lat 1677-1684, usytuowane jest od zachodu. Po jego bokach znajdują się półkoliste nisze z kamiennymi figurami śś. Piotra i Pawła z 1888 r. (poprzednie były drewniane).
Wyposażenie…
- Ołtarz główny jest późnobarokowy. Pochodzi z lat 1754-1762, a jego architektem był najprawdopodobniej Włoch Franciszek Placidi. Fundatorem zaś, jak głosi napis w kartuszu nad mensą ołtarzową, prepozyt Franciszek A. Wilkoszewski, profesor Uniwersytetu Krakowskiego. Ołtarz wykonany został z czarnego i różowego marmuru dębnickiego. W latach 1767-1783 ozdobiono jego nastawę rokokowymi uszami po bokach oraz posągami czterech Ojców Kościoła Wschodniego: śś. Bazylego, Grzegorza z Nazjanzu, Jana Damasceńskiego i Jana Złotoustego. Figury ustawiono przy kolumnach i po bokach na konsolach. W ołtarzu widnieje malowany na desce obraz z przedstawieniem św. Mikołaja, pochodzący z XVI w. Został on najprawdopodobniej przeniesiony z innego, nieistniejącego już ołtarza św. Mikołaja. W 1825 r. ozdobiono go posrebrzaną sukienką i umieszczono w złoconej ramie. W zwieńczeniu znajduje się obraz Wniebowzięcia NMP z 2. poł. XVIII w. W 1834 r. wykonano balustradę ołtarza. Tabernakulum powstało w 1 poł. XIX w.
- Dwa ołtarze boczne w prezbiterium pochodzą z XVII w. Jednokondygnacjowe, flankowane pojedynczymi kolumnami. Ołtarz na ścianie północnej poświęcony jest św. Janowi Nepomucenowi i prezentuje jego wizerunek. Po przeciwnej stronie znajduje się ołtarz św. Józefa z obrazem św. Józefa z Dzieciątkiem z przełomu XVIII i XIX w. W predellach obu ołtarzy umieszczono obrazy a poniżej malowane antepedia.

 - W nawie głównej znajdują się dwa późnobarokowe ołtarze boczne, również jednokondygnacjowe, flankowane kolumnami. Po stronie północnej jest ołtarz Chrystusa Miłosiernego z obrazem Serca Pana Jezusa z 1898 r., aut. Piotra Nizińskiego., po stronie południowej ołtarz Matki Bożej z obrazem Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z XVIII w. W predelli tego ołtarza oglądać możęmy XVIII-wieczną rzeźbę św. Rozalii.

 

 

 

 

1. Ołtarz główny (XVIII w.), z obrazem św. Mikołaja z XVI w.
2. Ołtarz św. Jana Nepomucena, XVII w.
3. Ołtarz św. Józefa, XVII w.
4. Nagrobek Klemensa Krupki, pocz. XVII w.
5. Chrzcielnica z brązu, 1536 r.
6. Późnogotycki portal, XV w.
7. MB Bolesna, rzeźba z XV w.
8. Chrystus Zmartwychwstały,
rzeźba z XV w.
9. Stalle rokokowe, XVIII w.
10. Ambona rokokowa, XVIII w.
11. Ołtarz Chrystusa Miłosiernego, XVII/XVIII w., obraz z r. 1898.
12. Ołtarz Niepokalanego Poczęcia NMP, XVIII w.
13. Ołtarz św. Anny, XVIII w., obraz z r. 1813.
14. Ołtarz Ukrzyżowania, XVIII w.
15. Obraz św. Anny, przypisywany Szymonowi Czechowiczowi.
16. Pentaptyk późnogotycki, 1490-1505.
17. Obraz Sacra conversazione, ok. 1540 r.
18. Tron prepozyta, rokokowy, XVIII w.
19. Chór muzyczny, XVIII w.

 

 

 

Oprac na podst.: Kośicół parafialny pw. Świętego Mikołaja, Kraków-Wesoła, red. J. Jędrys, Kraków 2008.

Późnogotycki poliptyk, ze sceną Koronacji Marii w obrazie centralnym, pochodzi prawdopodobnie z któregoś warsztatów małopolskich na przełomie XV i XVI w. Znajdował się on wcześniej w cmentarnym, a następnie szpitalnym, kościele św. Gertrudy, choć nie jest pewne, że akurat było to jego pierwotne przeznaczenie. Skrzydła poliptyku oraz obraz główny wykonane zostały z drewna lipowego. Skrzydła pomalowano dwustronnie, centralną scenę Koronacji – jednostronnie. Całość malowideł wykonano w technice temperowej. O pierwszej jego renowacji w 1617 dowiadujemy się z pozostawionego na nim napisu. Kolejne takie zabiegi miały miejsce w XVIII i dwukrotnie w XIX w. W latach 1871-1888 umieszczono go w pseudogotyckiej ramie. Pentaptyk zachował się zatem bez oryginalnych ram oraz predelli.

O wyjątkowości nastawy ołtarzowej decyduje jego budowa, a zwłaszcza para zewnętrznych obrotowych skrzydeł. Retabulum, poza obrazem środkowym, posiada dwie pary ruchomych, dwustronnie malowanych skrzydeł. Tablica centralna ma wymiary 172 x 142 cm, skrzydła zaś po 172 x 71 cm. Pierwsza para skrzydeł połączona została z obrazem centralnym za pomocą zawiasów, skrzydła drugiej pary obracają się na bolcach wokół własnej osi. Gniazda dla obrotowych bolców usytuowano nad predellą i pod zwieńczeniem.

Program ikonograficzny:

Obraz centralny przedstawia scenę Koronacji Marii przez Trójcę Świętą, w asyście aniołów. Kwatery skrzydeł wypełniają wizerunki świętych Pańskich, po dwie postaci w każdej parze kwater, za wyjątkiem dwóch górnych pól na rewersie skrzydeł obrotowych. Przedstawiają one bowiem sceny historyczne: Świętego Hieronima pod krzyżem i Mszę Świętego Grzegorza.

Dzięki wspomnianej wyżej konstrukcji poliptyku prezentuje on bardzo bogaty program ikonograficzny, który można ustawiać i odczytywać aż w trzech odsłonach.

Początek strony